Polska: Radłów

Józef Baran

Salon słowa

Poeta, dziennikarz, reporter, autor około trzydziestu książek. Należy nie tylko do uznawanych, ale również chętnie czytanych ludzi pióra, a jego wiersze trafiły do gimnazjalnych i licealnych podręczników. W swoich dziennikach określa siebie jako „dziecię borzęckich pól i lasów”.

Tomiki wierszy Józefa Barana ukazały się w przekładach w Rosji i w USA. Pojedyncze wiersze zostały przełożone na prawie wszystkie języki słowiańskie, na angielski, niemiecki, galijski, hebrajski, hiszpański, szwedzki, arabski, węgierski. Wiersze Barana stały się inspiracją dla wielu piosenkarzy i kompozytorów, m.in. dla "Starego Dobrego Małżeństwa", “Grupy pod Budą”, Elżbiety Adamiak, Hanny Banaszak, Krzysztofa Myszkowskiego, Mirosława Czyżykiewicza, Oli Mauer i Andrzeja Zaryckiego.

Urodził się 17 stycznia 1947 roku w Borzęcinie. Od najmłodszych lat uwielbiał czytać książki. Czas przy pasaniu krów wykorzystał właśnie na lekturę. Przez rok chodził do liceum w Radłowie. Potem trafił do szkoły górniczej w Jaworznie. Po ukończeniu technikum górniczego w Wałbrzychu pracował jako górnik w kopalni. Następnie ukończył Studium Nauczycielskie. W 1968 roku wyjechał do Grzechyni koło Makowa, gdzie pracował jako polonista w tamtejszej szkole podstawowej. Rok później przeniósł się do szkoły w podtarnowskich Olszynach, a w 1973 roku do Skawiny. Po półtora roku w tejże szkole definitywnie pożegnał się z belferstwem. Podjął jednak studia z zakresu filologii polskiej w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Krakowie i ukończył je z wynikiem dobrym broniąc pracę na temat erotyki w twórczości poetyckiej Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej. Po ukończeniu studiów związał się etatowo – jako dziennikarz – z „Wieściami”. Później pisał dla „Gazety Krakowskiej”, „Dziennika Polskiego” i czasopisma kulturalnego „Sycyna”. Autor wielu reportaży, wywiadów, artykułów publicystycznych z pogranicza kultury drukowanych także w nowojorskim „Nowym Dzienniku”.
Debiutował w 1969 roku na łamach tygodnika „Życie Literackie”. Jego poetycki talent odkrył Artur Sandauer, który napisał o nim, że trafia „swoją liryką prosto do ludzkich serc”. Publikował wiersze we wszystkich ważniejszych pismach, od „Tygodnika Powszechnego” począwszy, poprzez „Kulturę” warszawską i paryską, „Poezję”, „Literaturę”, nowojorski „Przegląd Polski”, aż po londyńską "Rzeczpospolitą Kulturalną". W 1989 jego wiersze znalazły się w programach szkolnych, w następnych latach na matury języka polskiego (m.in. wiersze „Apokalipsa domowa”, „Tańcowały dwa Polaki” czy „Mam 25 lat”). Odtąd są też publikowane w wielu antologiach krajowych i zagranicznych.

W 1991 został stypendystą Svenska Institutet w Sztokholmie, a w rok później otrzymał stypendium na wyjazd do Szwecji z Fundacji Wspierania Niezależnej Nauki i Kultury Polskiej w Paryżu. W 2000 roku brał udział w spotkaniu 3 poetów polskich (Baran, Żurakowski, Lebioda) i 3 poetów amerykańskich (Kunitz, Stern, Taylor) w ONZ w Nowym Jorku. W październiku 2001 reprezentował poezję polską na XXI Światowym Kongresie Poetów w Sydney. W kongresie wzięło udział około 150 autorów z Australii oraz z Austrii, Brazylii, Chin, Hiszpanii, Indii, Irlandii, Izraela, Kanady, Korei, Polski, Tajwanu, Turcji i USA. W latach 1998 - 2002 działał jako wiceprezes krakowskiego oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. W 2002 przeżył ciężką chorobę. Stała się ona jego „najdłuższą podróżą”, z której jednak wyszedł obronną ręką.

Nie wyrzeka się swojego rodowodu, a wręcz przeciwnie – przodkowie, przyroda i ukochany Borzęcin raz po raz goszczą na jej kartach. Jak powiedział w wywiadzie udzielonym Polskiej Agencji Prasowej, nie obawia się, że jego poezja jest zbyt lokalna. „Taka wioska jest wszędzie. Wszędzie jest to samo niebo, ta sama, jedna Ziemia, gwiazdy. Pisząc o przyrodzie, ludziach wrośniętych w naturę wiem, że ta poezja może być zrozumiała na innych kontynentach.(…) To sprawia, że to, co lokalne, może być uniwersalne". Poeta wielokrotnie wraca do swojego domu, by zachłysnąć się ciszą i spokojem swojej rodzinnej wsi. W wierszu „Światy” pisał: „Można być w kropli ciszy światów odkrywcą. Można wędrując dookoła świata przeoczyć wszystko(...)”.

Baran jest wrażliwym obserwatorem ludzi, często wyrażającym głębokie myśli o życiu, poetą dosadnym i czułym jednocześnie. W jednym z tomików mówi o sobie: „najbardziej jestem poetą ludzi nieśmiałych, tych z osikowym liściem uśmiechu, przylepionym do warg. (…)kto wie, co w nich małych drzemie”. Nie mitologizuje, nie celebruje nazbyt własnej osoby, przeciwnie – tworzy często ironiczny dystans do samego siebie. Człowiek, jego doznania, specyfika, odmienność są w poezji Barana najważniejsze.

Swój zawód traktuje jak powołanie. Pisze, aby podzielić się z czytelnikami swymi emocjami. Inspiruje go życie, które rodzi się na naszych oczach. Wierzy w natchnienie poetyckie. Wtedy coś bardzo mocno odczuwa. Te emocje stara się szybko przelać na papier, a niekiedy nosi je w sobie nieco dłużej. Po czasie dają o sobie znać i tak powstaje wiersz. Po 2000 roku odbył wiele podróży po różnych kontynentach: był dwukrotnie w Stanach Zjednoczonych, a także w Australii, Afryce, Azji i opisał swoje podróże m.in. w dziennikach "Koncert dla nosorożca", w "Przystanku Marzenie" a także w wielu wierszach publikowanych w różnych tomikach. Ostatmnio ukazał się polsko-hiszpański tom poezji w wydawnictwie Trea w Asturii (Hiszpania).
Wiersze Barana stały się inspiracją dla wielu piosenkarzy i kompozytorów, m.in. dla "Starego Dobrego Małżeństwa", “Grupy pod Budą”, Elżbiety Adamiak, Hanny Banaszak, Krzysztofa Myszkowskiego, Mirosława Czyżykiewicza, Oli Mauer i Andrzeja Zaryckiego. Z ważniejszych filmów o jego twórczości warto wymienić 45 - minutowe widowisko telewizyjne: "Sztuka – Wieczność – Dom", autorstwa Piotra Słowikowskiego, z udziałem Anny Dymnej i Jerzego Treli, emitowane w II program TVP (1999). Osobne tomiki wierszy Józefa Barana ukazały się w przekładach w Rosji i w USA. Pojedyncze wiersze zostały przełożone na prawie wszystkie języki słowiańskie, na angielski, niemiecki, galijski, hebrajski, hiszpański, szwedzki, arabski, węgierski. 

NAGRODY ZA KSIĄŻKI:

  • „Nasze najszczersze rozmowy" - Nagroda im. Andrzeja Bursy (1975),
  • „Dopóki jeszcze" - Nagroda im. Stanisława Piętaka (1977),
  • „W błysku zapałki" -Nagroda Fundacji Kościelskich w Genewie (1980) ,
  • „Pędy i pęta" - Nagroda Funduszu Literatury (1984),
  • Nagroda Wojewody Krakowskiego za całokształt (1992),
  • „Dom z otwartymi ścianami" – Krakowska Książka Miesiąca (2001),
  • Doroczne wyróżnienie PEN West Club w Los Angeles (za dwujęzyczny tom "W błysku. In a Flash" – 2001).

Publikacje:

  • „Casa de paredes abiertas. Antología poética (1974-2006)" - Trea, Hiszpania 2008
  • „Hymn poranny” – Londyn 2007
  • “Tylko aż. Only so much”. Wersja polsko-angielska -  Podkarpacki Instytut Książki i Marketingu, 2007
  • “Taniec z ziemią” - Poznań, Zysk i S-ka, 2006
  • „Tragarze wyobraźni” - Podkarpacki Instytut Książki i Marketingu, 2006
  • „Koncert dla nosorożca - dziennik poety z przełomu wieków" - Poznań, Zysk i S-ka, 2005
  • „Zielnik miłosny i inne liryki" - Poznań, Zysk i S-ka, 2005
  • „A wody płyną i płyną" - Toruń, Wyd. Adam Marszałek, 2004
  • „Wyprawa po złote runo” – Kraków, Wyd. Edukacyjne, Kraków 2003
  • „Spotkanie - Begegnung" - Kraków, Oficyna Konfraterni Poetów - 2003
  • (przekład na niemiecki Henryk Bereska)
  • „Najdłuższa podróż" - Warszawa, Nowy świat, 2002
  • „Dolina ludzi spokojnych" (fotografie - Jakub Ciećkiewicz) - Tarnów, Biblos, 2001
  • „Dom z otwartymi ścianami" - Warszawa, Nowy Świat, 2001
  • „Epifania słoneczna": wiersze - Poznań, Arka, 1997
  • „Majowe zaklęcie": wiersze - Kraków, Wydawnictwo Baran i Suszczyński, 1997
  • „Zielnik miłosny": wiersze - wyd. II, Konfraterania Poetów (1996)
  • „Zielnik miłosny": wiersze - Oficyna Konfraterni Poetów, Kraków - Jawor (1995)
  • „Mała kosmogonia": wiersze - Kraków, "Miniatura", 1994
  • „115 wierszy" (wiersze z lat 1985-1993) - Tarnów, "Comdruk", 1994
  • „Śnił mi się Artur Sandauer": rozmowy i wspomnienia
  • Kraków, Centrum Kultury Żydowskiej Na Kazimierzu, Hereditas Polono - Judaica, 1992
  • „Pacierz Szwejka": wiersze - Kraków, "Miniatura", 1992
  • „Wiersze wybrane" - Kraków, "Miniatura", 1990
  • „Skarga": wiersze - Szczecin, "Glob", 1988
  • „Czułość": poezje - Kraków, Miniatura, 1988, 1989
  • „Autor! Autor!: Rozmowy z ludźmi pióra i palety." - Warszawa, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1986
  • „Wiersze wybrane" - Warszawa, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1984
  • „Pędy i pęta": wiersze - Kraków, Wydawnictwo Literackie, 1984
  • „W błysku zapałki": wiersze - Warszawa, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1979
  • „Na tyłach świata": wiersze - Kraków, Wydawnictwo Literackie, 1977
  • „Dopóki jeszcze": wiersze - Warszawa, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1976

Ważniejsze publikacje w antologiach poezji polskiej:

  • “Dziecku.” – Warszawa: LSW, 1978,
  • “Temat ojczysty” – Warszawa: LSW, 1979,
  • “Kamień wiary” – Warszawa: “Michalineum”, 1985,
  • “Spalony raj” – Warszawa: Wydaw. Archidiecezji warszawskiej, 1986,
  • “Od Staffa do Wojaczka” – Łódź: Wydaw. Łódzkie, 1988,
  • “Literatura współczesna źle obecna w szkole” – Wrocław: Ossolineum, 1990, 
  • “Krajobraz poezji polskiej” – Warszawa: Wydawnictwo Szkolne i Pedagogiczne, 1992,
  • “Być poetą” (2 wydania) – Gorzów Wielkopolski; “Silva rerum” 1991, 1992,
  • “Po schodach wiersz” – Warszawa, Lud. Sp. Wyd., 1992, 1994, 
  • “Poezja polska 1939 – 1991”, Warszawa: Wydaw. Szkolne i Pedagogiczne, 1994,
  • “Antologia, Stare Dobre Małżeństwo” – Łódź, Oficyna Wyd. i Fon., 1995,
  • “Ojcu” – Warszawa, LSW, 1995,
  • “Ogród przedziwny” – Warszawa, Wyd. Szkolne i Ped., 1995, 
  • “Od  Kochanowskiego do Szymborskiej” – Warszawa: Książka i Wiedza, 1997,
  • “Literatura współczesna” (Podręcznik dla klas maturalnych)  - Poznań: Nakom, 1992, 1994, 1995, a także w innych podręcznikach szkolnych i w antologiach dla szkół podstawowych, gimnazjalnych i średnich.

Pojedyncze utwory ukazały się w zagranicznych przekładach angielskich, niemieckich, włoskich, hebrajskich, galijskich, szwedzkich i wszystkich językach słowiańskich. 

Przekłady książkowe:

  • Józef  Baran - “La Confession” (translated by Jerzy Gregorek) –  USA, Chattanooga, Tennessee, The Poetry Miscellany, 1997.
  • Józef  Baran - “Pochwała zabwienia” (pieriewod - Andriej Bazilewskij) - Rosja, Moskwa, Wyd. Wahazar, 1997 (Antologia 5 poetów)

Publikacje w antologiach poezji polskiej m.in.:

  • “Himn na rkata”(polski poeti) – Sofia, Narodnaja mladzież, 1980.
  • “Hledam, tedy Jsem” (Wybór Mlade Polske poezie) – Praga, Mlada Fronta, 1987.
  • “Glaube, hoffnung, liebe” – Dusseldorg , Patmos Verlag, 1981
  • “Szabdsag, Szerelem” – Oficyna Konfraterni Poetów, 1998
  • “Veter Dawnih vrtnic”, Tone Pretnat – Ljubljana 1993 (antologia pesniskich prevodov 1964 – 1993).
  • „Polskije poety XX w.”, Sankt – Pietierburg, wyd. Aletheia, 2000.
  • “Tomu szczo boni suszcz”, Antologia wspołczesnej poezji polskiej – Lwiw, 1996. 

Publikacje w zagranicznych magazynach: m.in. w “Inostrannaja Literatura” i w “Miting Żurnal” (Rosja) “Revue Swetovej Literatury (Słowacja), “Literarni Mesicnik” (Czechy), “Item 77” (Izrael),”Vilenica 93” (Słowenia), „Lyric Poetry Review”, „Agni”, „Mid American review”  (USA) (wszystkie publikacje amerykańskie w 2004 – przekłady wiersza Barana Ewa Yarbrough)

Publikacje w edycjach zbiorowych:

  • Tomas Transtromer, Muzeum motyli. (rozdział „Jak by się było dzieckiem”) – Kraków, Oficyna Literacka, 1994
  • Leszek Czuchajowski, Moi wszyscy aniołowie. (wybór i posłowie) – Kraków, Wyd. Baran i Suszczyński, 1998
  • Max Hermann-Neisse, Twarz ludzka. Kraków, Wyd. Konfraternia Poetów, 1999 (współautorstwo w przekładach) 

Wiersze na nagraniach płytowych:

  • Makatki, Łódź Dalmafon 1990 (wyk. Stare Dobre Małżeństwo)
  • Czarny blues o czwartej nad ranem, Łódź, Dalmafon, 1991 (wyk. Stare Dobre Małżeństwo)
  • Atlantyda, Warszawa, Pomaton 1995 (wyk. Elżbieta Adamiak)
  • Live in Łowicz, Łódź, 1995 (wyk. Stare Dobre Małżeństwo)
  • Latawce pogodnych dni, Pomaton EMI 1996 (Stare Dobre Małżeństwo)
  • Głosy poetów, Polskie Radio Kraków, 1997
  • Miejska strona księżyca, Pomaton EMI 1998, (wyk.Stare Dobre Małżeństwo)

Ponadto dwa utwory wykonuje też Hanna Banaszak.

Publikacje o autorze w książkach:

  • Artur Sandauer: “Poezja niepokazowa”, “ Zebrane pisma krytyczne”. T.3. Warszawa., PIW, t. 3, 1981.
  • Krzysztof Nowicki: “Pisane w Olszynie”, “Dziennik krytyczny”, Gdańsk, Krajowa Agencja Wydawnicza 1981.
  • Jerzy Kwiatkowski: “Ładny debiut”; “Na progu dojrzałości”; “Ostrzeżenie przed Zorianem”: “Felietony poetyckie”. Kraków, Wydawnictwo Literackie, 1982.
  • Stanisław Bąba: “Zagadnienia aktualizacji frazeologizmów w języku poetyckim J.B”.  Z Problemów Frazeologii Polskiej i Słowiańskiej, Wrocław Ossolineum, 1988 t. 5.
  • Mieczysław Orski: Analiza wiersza “Ballada o dziurawym kubku”, Wychowanie (Przewodnik po współczesnej literaturze marynistycznej), wyd. Glob, Szczecin, 1989.
  • Elżbieta Kram – Mikoś: “Nad wierszami Józefa Barana”, “Lekcje poezji w szkole średniej”, Wyd. WP ZG ZNP, Kielce 1992.
  • Bogdan Zeler: „Śmierć jako imperatyw”, „Zrozumieć poezję współczesną”, Katowice, Książnica 1995.
  • Marian Morawczyński: „Józef  Baran”, “Od Raby do Wisłoki – szlakami pióra”, TTK Tarnów, 1996.
  • Stanisław Dziedzic: „Między afirmacją a niezgodą”, Kraków, Ossycyna, 1999.
  • Beata Salamon–Satała: “Wielka inwentaryzacja”, Kraków, Oficyna Wydawnicza Kreator, 1999 („W kropli wody” – rozmowa z Józefem Baranem).
  • Julian Kornhauser, Poezja i codzienność, WL 2003."

BIBLIOGRAFIA PRZEDMIOTOWA

( Prace krytyczne o twórczości Józefa Barana)

  • J.K. Adamkiewicz, „Pędy życia, pędy czasu”, „Pismo Literacko-Artystyczne”1985,n 1, s.154 -157
  • S. Bąba „Zagadnienia aktualizacji frazeologizmów w języku poetyckim Józef Barana”, (w:) „Z problemów frazeologii polskiej i słowiańskiej”,t.5, Wrocław 1988.
  • A. Bednarek, „Wiersze prowincjonalne”, „Więź” 1980, nr 2, s.126 – 129.
  • A. Bichta, „Z perspektywy outsidera”, „Twórczość” 1991, nr 3, s.99-101.
  • Z. Bieńkowski, „Głos”, „Kierunki” 1974, nr 47, s.10.
  • M. Chrzanowski, „Poeta ludzi nieśmiałych”, „Nowe książki” 1974, nr 15, s. 10-11.
  • A. Chudzik, „Ironia na tyłach świata”, „Literatura” 1977, nr 37, s.11.
  • J. Ciećkiewicz, „Prowincjuszowska odyseja Józefa Barana”, „Poezja” 1989, nr 8, s. 23-31.
  • H. Czubała, „Daleko od Tylicza”. O poezji Józefa Barana i Adama Ziemianina. „Zycie Literackie 1986, nr 16, s.6-7.
  • H.Czubała, „Mała kosmogonia Józefa Barana”, „ Życie Literackie” 1989, nr 23, s.9.
  • J. Drzewucki, „beczka soli, rzeka gorzałki”, „Rzeczypospolita” 2001, nr 131, dod. „rzecz o książkach”, s.E7.
  • J. Drzewucki, „Poeta nieśmiałych”, „Rzeczypospolita” 2001, nr 234, dod. „rzecz o książkach”, s.E7.
  • J. Drzewucki, „Sprawy wielkie i małe”, „Rzeczypospolita”1998,nr.94, dod. „Książki”,nr 28, s.II.
  • P. Dybel, „Szlachetna rejterada”, „Nowe Książki” 1977, nr 15, s.7-8.
  • S. Dziedzic, „Miedzy afirmacją a niezgodą”, wstęp do: J. Baran, Mała kosmogonia”, przedruk (wersja poszerzona) „Literatura współczesna” 1956 – 2006. Historia Literatury Współczesnej”.Wyd. SMS, s.355-369.
  • B. Faron, „Przedsłowie” wstęp do: J.Baran, „pod zielonym drzewem życia”, Kraków 2000.
  • B. Faron, „Dziennik poety z przełomu wieków” i „Józefa Barana wyprawa po złote runo”,,„Okruchy”. Szkice o literaturze i kulturze XX wieku”, Wydawnictwo Edukacyjne, Kraków 2005, s.138 – 149. i s.132-137.
  • B. Faron, „Przystanek Marzenie”, „Kraków” luty-marzec 2009.
  • T. Grzegorzewski, „Zagadnienia kompozycji językowej”, „Poezja”1978,nr 3, s.93-95.
  • M. Jentys, „Człowieczek frasobliwy”, „Sycyna” 1995, nr 27, s.17.
  • S. Jurkowski, „Po prostu szczerość”, „Poezja” 1974,nr 12,s. 92-94.
  • J. Kajtoch, Suplikacje. O autorach i książkach, „Gazeta Krakowska” 1989,nr 273, s.3.
  • K. Kania, „Między tęsknotą a gniewem”, „Kierunek”1985, nr 5,s.10.
  • W. Kiedacz, „Poezja domowego albumu”, „Student”1974,nr 22,s.12.
  • J. Koryl, „Wyższa matematyka losu” (O poezji Józefa Barana), „Kierunki” 1990,nr.4,s.10.
  • C.S. Kowal, „Magazyn Kulturalny” 1977, nr 1, s.52.
  • M. Krassowski, „Poeta samorodny”, „Wiadomości Kulturalne”1977, nr 40, s.20.
  • J. Kwiatkowski, „Felieton poetycki”, „Twórczość” 1974, nr 6, s.121-125 (przedruk) „Ładny debiut” (w) tegoż „Felietony poetyckie”, Kraków, 1982.
  • J. Kwiatkowski, „Felieton poetycki”, „Twórczość 1976, nr 11, s. 121 – 122 (przedruk) „na progu dojrzałości” (w) tegoż, „Felietony poetyckie”, Kraków WL 1982.
  • K. Lisowski, „Ach serce”, „Rzeczypospolita 1996, nr 281, s.25.
  • K. Lisowski, „Dom czyli świat”, „Nowe książki” 2001,nr 5,s.74-75.
  • L. Neuger, „Po zatopieniu Atlantydy” ( O poezji Jozefa Barana), wstęp do: „115 wierszy”. (wiersze z lata 1985-1993) Tarnów 1994.
  • Ł. Nicpan, „Wszyscy zatracili poczucie rzeczywistości”, „Nowe Książki” 1977, nr 3, s.14-15.
  • K. Nowicki, „Pisane w Olszynie”, „Fakty 77” 1977, nr 42, s.10.
  • T. Olszewski, „Poeta ludzi nieśmiałych”, „Tygodnik Kulturalny” 1985, nr 10, s.9.
  • K. Pieńkosz, „Poezja i bezradność”, „Nowy Wyraz” 1979, nr 12, s.54-62.
  • K. Pieńkosz, „Z przełomu i kryzysu”, „Literatura” 1984, nr 10, s.56-57.
  • J. Pieszczachowicz, „Śpiew o utraconych rajach”, „Kresy” 1995, nr 3, s.224-231.
  • J. Pieszczachowicz , ”Otwarte ściany”, „Dziennik Polski” 2001, nr 13, s.12.
  • M. Płachecki, „W zaułku”, „Tygodnik Kulturalny” 1979, nr 37, s.4.
  • T. Polanowski, „Dopóki jeszcze…jestem człowiekiem”, „Nadodrze” 1977, nr 23, s.7.
  • T. Polanowski, „Młodzieńcza radość i ufność życia”, „Tygodnik Powszechny” 1977, nr 28. s.7.
  • J. Ryszkowski, „Coraz więcej goryczy”, „Życie Literackie” 1984, nr 38, s.10.
  • A. Sandauer, „Poezja nie pokazowa”, „Literatura” 1976, nr 42, s.4 (przedruk w;) tegoż, „Zebrane pisma krytyczne”, t. 3, 1981.
  • H. Siewierski, „Co jest z widnokręgiem?”, „Tygodnik Powszechny” 1976, nr 48, s.6.
  • M. Skwarnicki, „Dwa debiuty”, „Tygodnik Powszechny”1974,nr 19,s.4.
  • J. Sławomirski, „Wprawiam duszę w wirowanie marzeń” (Glossa do liryki Józefa Barana), (w;) J.Baran „Epifania słoneczna”, Poznań 1977.
  • J. Stankiewicz, „Poezja autentyczna”, „Nowy Wyraz” 1977, nr 4, s. 139 -141.
  • A. Śliz, „Nie przechwalać”, Poezja 1978, nr 5, s.94-99.
  • J. Tulik, „Genezis według Barana”, „Życie Literackie” 1985, nr 22, s.10.
  • J. Waligóra, „Czy Chrystus grywał w karty? Sacrum w poezji Józefa Barana” (w;) „Z Bogiem prze wieki. Inspiracje i motywy religijne w literaturze polskiej i literaturach zachodnioeuropejskich XIX i XX wieku, Rzeszów 1998.
  • A. Warzecha, dwie tradycje. Nowy wybór wierszy Józefa barana, „Dziennik Polski” 1977, nr 89, s.12.
  • A. Warzecha, „Liczenie talentów. Jozefa Barana „Majowe zaklęcie”, „dziennik Polski” 1977, nr 252, s.10.
  • A. Warzecha, „Starość ewangeliczna”, Poezja, nr 2, s.85-87.
  • M. Wiatrowska, „Dźwigać poezję lekką jak puch”, „Polonistyka” 1992, nr 4, s.227-235.
  • P. Wilczek, „Bukolika Borzęcka”, „Nowe Książki” 1977, nr 11, s.23-24.
  • K. Wrońska, „Nasze najszczersze rozmowy”, „Głos Nauczycielski” 1976, nr 37, s.10.
  • Z. Zygma, „Osobność istnienia”, „Zycie Literackie” 1976, s. 16.
  • Z. Zygma, „Poezja na tyłach świata”, „Zycie Literackie” 1977, nr 37, s.10-11.
  • T. Żukowski, „Jego czwarta książka, jego siedem dni”, „Twórczość1980, nr 5, s.133 – 135.

(Bibliografia głównie na podstawie pracy magisterskiej Marzeny Kołtun: „Z Borzęcina w świat”, Kraków 2002 – Uniwersytet Jagielloński; promotor prof. hab. Wiesław Pawel Szymański)

UZUPEŁNIENIA

(bibliografia recenzji od roku 2000 – 2009 niekompletna)

  • Emil Biela, „O urokach świata i drugiego człowieka”, Akant 2006, nr 5,s.35.
  • Andrzej Borkowski „Poeta naszych czasów” (Rzecz o „Koncercie dla nosorożca”), „Nowe Książki”, nr 5 2005.
  • Zbigniew Chojnowski,„Raje odzyskane”,„Nowe Książki, nr 3/2006.
  • Grzegorz Chojnowski, „Przystanek marzenie”, Radio Wrocław, styczeń 2009.
  • P. Dunin, „Na miarę człowieka”, „Poezja” 1989, nr 8.
  • Tadeusz Dąbrowski, „Życiopisanie”, „Topos”, nr 4/2005.
  • Dariusz Nowacki – Koncert dla nosorożca”, Kwartalnik Fa-Art., nr 1, 2005.
  • J. Kwiatkowski, „Ostrzeżenie przed Zorianem” (w;)”Felietony Poetyckie, Kraków 1992.
  • Dominik Sołowiej, „Przystanek Marzenie”, Doza Kultury, witryna o2, luty 2009
  • J. Stankiewicz, „Niepokój Szwejka i śmiech satanisty”, „Literatura” 1980 nr 19, s.4.
  • Adriana Szymańska, „Nostalgia wędrownego barda”, Recogito, styczeń -luty 2004.
  • Adriana Szymańska, „Józef Baran, „Tylko aż/ Only so much”, Przegląd Powszechny, 2/2008.
  • Renata Stawowy – „Miłości Józefa Barana”, Akcent, nr 2/2006.
  • Przemysław Zawrotny, „Rozbrajająca życzliwość”, Lampa, nr 1-2, 2009
  • L. Żuliński, „Wariackie papiery poezji”, „Tu i Teraz”, 1984, nr 46.
  • L. Żuliński, „Baran mniej znany” (rzecz o „Tragarzach wyobraźni”), Twórczość, marzec 2008.
  • A.K. Waśkiewicz, „Poeta i jego krytyk”, „Nowe Książki 1979, nr 16, s.86-87.
  • Irena Wyczółkowski, „Przystanek marzenie”, styczeń 2009, Radio Opole.

Materiał opracowano na podstawie:

 

więcej na: http://www.baran.art-krakow.pl

e-mail:  jozef@baran.art-krakow.pl